Người thầy vĩ đại biết cách truyền cảm hứng...

Vẩn vơ, thơ thẩn dịp cuối năm!

Được ông anh dẫn đi thăm một trung tâm đào tạo tiếng Nhật tại Hà Nội mở ra được hơn 2 năm. Nếu thời thượng bây giờ gọi là Start-up giáo dục Ed-tech. Cơ sở không quá khang trang nhưng thực sự ấn tượng về sự quan tâm của các founders đến lề lối sinh hoạt chỉnh chu và nền nếp, tập trung rèn cả ý thức sống. Người Việt sang Nhật du học sinh, kiến tập sinh hay XK lao động cần lắm không chỉ ngôn ngữ để giao tiếp mà trên cả là một ý thức và văn hoá sống cho phù hợp. Từ đấy mới có thể thực sự rèn luyện và phát triển được bản thân trong môi trường nước Nhật (cùng là đi XKLD với nhau để kiếm tiền thì được nhiều tiền hay ít tiền hoá ra bị chi phối lớn bởi ý thức sống này khi ở Nhật, mình thật).

Bất ngờ hơn là vào phòng giáo vụ, tuy còn đơn sơ nhưng có vài dòng chữ chép tay khiến mình có nhiều suy nghĩ:

+ Level 1: Người thầy trung bình chỉ biết nói...

+ Level 2: Người thầy giỏi biết giải thích

+ Level 3: Người thầy xuất chúng biết minh hoạ

+ Level 4: Người thầy vĩ đại biết cách truyền cảm hứng.

Cuối năm nhìn lại công ty 3S với trăm bạn trẻ, háo hứng làm việc, học tập, rèn luyện và kiếm tìm kinh nghiệm lẫn tiền bạc mà vẫn thấy ngỡ ngàng, bấp bênh thế nào ấy. Một mong muốn dang dở của mình cả năm qua là xây dựng văn hoá công ty Learning Company, bất kể vị trí nào, top managers hay cuders cũng luôn luôn thấy đang OJT, luôn luôn cần học tập liên tục, thậm chí tôn thờ life-long learning như một thứ đạo giáo.

Ấy nhưng, có lẽ đang quá nhiều người, đặc biệt ở những vị trí quan trọng tại công ty chỉ biết nói...

Doanh số tăng, tiền tăng nhưng kiến thức không tăng, người đông lên, vật chất nhiều lên nhưng cảm giác công ty có tý nghèo đi thế nào ấy.

Tâm sự vài dòng cuối năm 2016. Sang năm mới 2017, chúc toàn bộ anh chị em 3S chúng ta, ai ai cũng trở thành học trò chăm chỉ, ai ai cũng nỗ lực phấn đấu thành người thầy giỏi, từ level 2 trở lên nhé.

18.00, 31/12/2016

Mỳ cá kho (Nishinsoba - にしんそば)

Nghĩ lại lần đầu tiên mình thưởng thức món mỳ Soba cá kho của Nhật có khi tầm 8 năm trước, 2008, tại Himeji.

Mỳ nước mà cho nguyên con cá bằng bàn tay thì thoạt nhìn ai cũng thấy lạ và có thể rất khó ăn. Sự thật thì cũng không có nhiều người Nhật hay Việt thích món này. Còn mình, từ sau miếng cắn đầu tiên đó, nó trở thành một day dứt mỗi khi đến Nhật, hệt như cơm lươn (unadon) vậy. 

Cá kho hơi mằn mặn pha lẫn ngọt ngào, săn chắc rắn rỏi, tởi dần vị biển vào nước dùng nóng ấm của Soba, thêm chút hành hoa, ớt bột bảy vị shichimi thì đã chỉ muốn sà ngay vào rồi đi đâu thì đi. Lúc nào nghĩ đến thôi cũng giá mà...

Nước Nhật là quốc đảo nổi tiếng toàn thế giới về các món cá nhưng cũng là nơi phát kiến số một về mỳ sợi. No doubt. Sự kết hợp mỳ và cá biển sớm thành một trong những điều tất-lẽ-dĩ-ngẫu.

Mỗi lần đi công tác hay quay lại Nhật đi chơi, tôi đều cố gắng tìm quán có mỳ cá kho gần đó để thưởng thức. Lâu dần, các bạn Nhật cũng quen, nếu có rủ đi ăn trưa thì cũng hay để ý osusume tôi quán Nishin Soba quanh khu vực.

Cố đô Kyoto, thành phố tôi yêu và gắn bó, vốn là thung lũng lòng chảo trong núi, khá xa biển để mà xưa kia có thể có được cá để ăn. Vì thế, cá Nishin (herring fish) cần kho mặn bảo quản đáp ứng điều kiện vận chuyển xa và ăn dần.

Lần này, tôi quyết tâm dành ngày cuối tuần Kyoto, tìm tới bằng được nguồn cội của món mỳ cá kho trứ danh này. WoW. I did it. Quán tộc trưởng mỳ cá kho Matsuba, chi trưởng của mọi chi, có từ năm 1861. Đến giờ là 155 năm sau, quán vẫn thế, truyền thống và lành nghề với các bà cô phục vụ món, hỏi ra mới biết đã có thâm niên đến 30-40 năm liên tục làm ở đây rồi.

Thật không ngờ, giữa góc ngã tư Shijo sầm uất, náo nhiệt khách du lịch suốt đêm ngày lại có một món cổ truyển đến vậy.

Giá một bát mì cá kho ở đây khá cao, tầm 1400 yên đến 1500 yên (~300K VND). Cõ lẽ vì miếng cá, săn chắc, dầy dặn và hương vị không thể trộn lẫn vào bất cứ quán nào khác. Thông thường, mọi người để ý chút thì cũng có thể kiếm được món này với tầm 1000 yên ở các khu ăn uống lớn.

良かった! Nhiều khi mình cứ vui lâng lâng với nước Nhật qua mấy thứ vặt vãnh kiểu vậy ấy.

Quán mỳ sau lưng tôi, ở góc ngã tư Shijo náo nhiệt

Phù điêu trang trí đơn giản về quá trình làm mỳ Soba

Lunch set 1500 Yen, gồm thêm bát cơm ruốc cá hồi cho đủ no

Quán chi trưởng Matsuba, 1861, 155 năm nay làm món này roài.

Hướng về ánh mặt trời! (日光へ行 - Go to the sunlight)

Iroha-zaka (いろは坂) là tên một trong những cung đường zigzac nhất Nhật Bản, băng ngang qua trong khu bảo tồn quốc gia Nikko (日光), nối từ trung tâm thành phố lên hồ Chuzenji (中禅寺 - Trung Thiền Tự). Đây là phần đẹp nhất của quốc lộ 120, là cung đường đầy trải nghiệm, đam mê và thèm muốn, của các tay lái ô tô cũng như biker tại Nhật.

Iroha-zaka dẫn ta từ trung tâm Nikko lên đến mặt hồ Chuzenji ở độ cao 1270m trong khoảng cách 3km đường chim bay (còn cung đường bộ khoảng 7-8km). Đường lên và xuống tách biệt với 20 khúc cua "kẹp tóc" lên và 28 "kẹp tóc" xuống (hairpin curves). Như vậy, Iroha-zaka vừa cua gấp, vừa dốc lớn cùng lúc nên khá khó nhằn với tay lái non dù mặt đường thì tuyệt đẹp với độ nghiêng hướng tâm cua khá mượt mà. Chả thế mà nhiều sách báo xếp iroha-zaka là một trong những con đường thách thức nhất ở Nhật nói riêng và trên thế giới nói chung (thật ra nguyên văn là "one of world's scariest roads"). Tổng số 48 khúc cua cũng tình cờ tương đương với tổng số 48 âm ngữ ký tự của tiếng Nhật. Từ thế kỷ thứ 11, dân gian có bài thơ rất phổ biến mà người Nhật ai cũng biết, dùng đủ cả 48 ký tự này mà không bị trùng lặp. Bài thơ bắt đầu bởi 3 âm "i-ro-ha". Vì thế mà có tên Iroha-zaka này (い-ろ-は坂). 48 khúc cua, được người Nhật đánh biển đường từ 1 đến 48 cẩn thận, chính xác, rồi ghi cả âm sắc tương ứng thứ tự trong bài thơ lên đó. Đúng là chỉ có Nhật Bản.

Lần này tôi đã có cơ hội làm đủ 1 rổ 48 con cua núi bự này bằng ô tô. Giá mà được cưỡi "ngựa chiến" BMW của mình để lướt thì chắc phê vô cùng (nhưng cảm nhận là rất nguy hiểm, dễ xoè ngay cả khi tốc độ không cao). Ngày nghỉ chủ nhật, cũng thấy biker Nhật chạy route 120 này khá nhiều. Có lẽ cũng đi bắt cua giống mình. 

Oku-Nikko (Deep-Nikko), cách Tokyo khoảng 3.5 tiếng chạy xe (~200km), hoàn toàn xứng đáng là một trải nghiệm đẹp nếu bạn có 2 ngày cuối tuần ở Tokyo.

Hớ "ngớ ngẩn"

Đúng là người ta vẫn nói, già rồi, đi lắm nhưng càng đi thì càng thấy mình còn dại.

Hôm vừa rồi, mới về Việt Nam, lại nhân dịp kỷ niệm 3 năm FPTSoftware thành lập công ty chi nhánh (FAP) tại Singapore, tôi hăm hở sang và muốn tặng 1 món quà có giá trị, có ý nghĩa.  Cách đây 2 năm, khi FAP tròn 1 tuổi, tôi cũng đã từng tham dự.

Một chiếc đồng hồ ở Nhật hiệu Seiko (tức là "thành công" trong tiếng Nhật) , tự điều chỉnh theo radio wave. Người Nhật thì bất cứ khi nào như thành lập công ty, thăng quan, tiến chức, tặng tổ chức hay cá nhân, vẫn thường mua đồng hồ và mang đến tặng.

Hiệu Seiko là loại tốt, thường đắt tiền, và nổi tiếng lại có ý nghĩa là Thành Công là lựa chọn hàng đầu. Vì lý do đó, mà chiếc đồng hồ đắt tiền Seiko chu du từ Nhật đến Việt Nam rồi sang Singapore với mong ước mang lại ý nghĩa của từ Thành Công đó.

Ấy vậy mà sang Singapore, theo cách nghĩ của người Trung Quốc, tặng đồng hồ có nghĩa rất xấu, mấy vị khách hàng sau này có bảo tôi là kiểu như, "your time is up". Trong khi mình thì mong muốn (FAP) ngày một thành công hơn.

Hóa ra, trong tiếng Mandarin "give clock" (song4 zong1) thì bị phát âm giống như là "attend a father' funeral". Thế mới chết không cơ chứ.

Đúng là còn phải học nhiều. Xin thành thật xin lỗi và chúc FAP ngày càng phát triển, hi vọng tôi và FDM cũng sẽ sớm đóng góp được vào sự phát triển của FAP trong thời gian tới.

Đảng nào thắng lợi?

Bình thường thì tôi chẳng mảy may quan tâm lắm đến chính trị.

Ở Việt Nam cũng thế và sang Nhật thì càng như vậy.

Nhưng hôm nay, vì chân ướt chân ráo đặt chân vào cái xã hội này cũng phải xem qua nó có gì ở bộ mặt thượng tầng kiến trúc quyền lực đó.

Cuộc chiến ấy diễn ra hôm nay. Mai sẽ biết kế quả. Đất nước này đang quyết định:

1. Taro Aso - đại diện LDP (Đảng dân chủ tự do: Liberal Democratic Party), đảng nắm quyền suốt 50 năm nay.

2. Yukio Hatoyama - đại diện DPJ (Đảng dân chủ Nhật Bản: Democratic Party of Japan), đảng chưa từng nắm quyền suốt 50 năm qua :D

Năm nay, thế giới đổi thay nhiều. Khủng hoảng toàn cầu một cách sâu sắc mà bao nhiêu học giả tốn giấy mực viết về nó, dự đoán về tương lai (mà chẳng riêng học giả, tôi cũng tốn tương đối tiền điện và internet để kỳ cạch gõ bao nhiêu bài viết nhận định về 1 sự đổi thay công việc chính mình). Kinh tế lan sang tâm lý. Tâm lý đòi hỏi đổi thay chính trị để phản ánh cái ước vọng đơn giản thôi. Thay đổi!

Và luôn luôn có những người đặt cược vào sự đổi thay đó. Tôi và gia đình mình cũng vậy. Tôi muốn nghỉ việc, muốn thay đổi thực sự từ gốc rễ những gì mình đang làm và đang có suốt 10 năm qua. Thực tế tôi cũng đang phải đứng trước rất nhiều quyết định cho nhiều sự đổi thay đó.

Quay về Nhật Bản và quyết định chính trị của họ. Cũng sẽ có những đặt cược nhất định vào sự thắng lợi của 1 trong 2 người trên. Hãy quan sát 2 người đó. Những con người của 1 đất nước vừa bảo thủ vừa tiên tiến số 1 thế giới sẽ chọn gì giữa 2 gương mặt:

Also- hơi già (69 tuổi) nhưng

+ Vốn là nhà công nghiệp và chính trị ưu tú

... vốn từng du học ở Mỹ.

... vốn là cựu sinh viên một trường đại học nổi tiếng ở Mỹ (Stanford)

... vốn có ông nội từng là thủ tướng.

... vốn có 1 gia đình quyền thế, sáng lập cả 1 tập đoàn công nghiệp lớn (Aso Cement/ Aso Mining Corp).

Hatoyama- hơi trẻ hơn (62 tuổi) mà cũng

+ Vốn là nhà công nghiệp và chính trị ưu tú

... vốn từng du học ở Mỹ.

... vốn là cựu sinh viên một trường đại học nổi tiếng ở Mỹ (Stanford)

... vốn có ông nội từng là thủ tướng.

... vốn có 1 gia đình quyền thế, sáng lập cả 1 tập đoàn công nghiệp lớn (Bridgestone).

Nếu đánh cược thủ tướng tương lai của Nhật là người thế nào tôi sẽ cược toàn bộ gia sản mình đang có cho một người:

+ Vốn là nhà công nghiệp và chính trị ưu tú

... vốn từng du học ở Mỹ.

... vốn là cựu sinh viên một trường đại học nổi tiếng ở Mỹ (Stanford)

... vốn có ông nội từng là thủ tướng.

... vốn có 1 gia đình quyền thế, sáng lập cả 1 tập đoàn công nghiệp lớn.

Đấy. Nếu khéo lựa chọn, người ta có thể đánh cược tất cả vào một cuộc chơi lớn như thế mà chẳng lo gì.

Aso lên cầm quyền, gặp lúc rối ren, cho không tôi được 12000 Yên tiền chi tiêu kích cầu đầu năm 2009.

Hatoyama, sinh ngày 11-2-1947 (hơn Chip nhà tôi đúng 60 năm chẵn, tròn đến cả ngày), nếu lên có cho Chip (và tôi) tiền chi tiêu kích cầu gì nữa không nhỉ?

Mỳ lạnh ở Matsuyama

Trưa nay, đặt chân đến Matsuyama, một thành phố lớn nhất ở đảo Shikoku Nhật Bản. Có đi, có đến và có thêm hiểu biết. Ăn trưa nhẹ nhàng với mỳ lạnh hiyashi chuuka đặc trưng của vùng này. Thơm ngon và mát lắm trong khi bên ngoài, trời nắng, tương đối gay gắt của một vùng đảo phía Nam Nhật Bản vào hè.

Mỳ lạnh Matsuyama (Hiyashichuuka).

Cách Tokyo 7 độ kinh tuyến, Matsuyama thức dậy và đi ngủ muộn hơn thủ đô 28 phút.

Matsuyma có diện tích ~429 km2 và dân số hơn 500 ngàn người và hoa đặc trưng là hoa hồng trà Camellia. Thành phố đậm chất lịch sử, văn học với haiku, tàu botchan và một chút vóc dáng học của châu Âu vẫn còn lại từ thời Minh Trị.

Ngồi uống một ly cà phê và nhấm nháp cookie trong quán Aunt Stella, cạnh ga trước khi lên xe điện (tram) đến khu onsen Dougo cổ kính, tôi nghĩ nhiều về business với Nhật Bản, về chất lượng dịch vụ của người Nhật so với dịch vụ mà chúng tôi đang có. Điều duy nhất hiện tại, sự đa bản sắc mang tính quốc tế mà chúng tôi có thể mang lại cho các công ty đối tác và khách hàng tại Nhật mà thôi.

Chị Kan gửi email nói với tôi đại ý là "Công ty chị là một công ty lớn và bảo thủ. Trong lúc kinh tế khó khăn, một số dịch vụ của Nhật trong nước thậm chí có giá rẻ hơn cả offshore cho FPT, cho Việt Nam.Nhưng công ty chị cũng cần phải học, phải tiếp tục offshore sang Trung Quốc, Việt Nam. Phải học được việc đi ra quốc tế, làm việc toàn cầu..."

"Đạo" ở Nhật...

Ở Nhật có rất nhiều loại "Đạo". Trà Đạo, Hương Đạo, Kiếm Đạo, etc.

Người nước ngoài lúc nào cũng nghĩ người Nhật hay nâng tầm sự vật, hiện tượng, công việc lên mức cao với độ chính xác và tỉ mỉ cao về process để lập thành "ĐẠO".

Hôm nay được uống trà thảo dược lúc 12h đêm trên tầng 5 tại khách sạn sang trọng giữa lòng trung tâm Shibuya với 1 người bạn Nhật, tôi mới có dịp để hiểu thêm về sự sâu xa này.

"Đạo" đối với người Nhật là tinh thần, là sức mạnh của tinh thần, được rèn luyện, kết tinh, thông qua luyện tập với yêu cầu tỉ mỉ, chính xác và tinh tế trong các hoạt động giao tế.

Chữ "Đạo" trong các loại trên đều chỉ hướng đến một giá trị như vậy.

Lấy "Trà đạo" làm ví dụ. Tiếng Anh là Tea Ceremony, có nghĩa là nghi lễ uống trà, tiếp trà. Bản chất của trà đạo là tiếp khách. Các yêu cầu về sự chính xác, độ ngon, tinh tế của chén trà được pha cùng với process của nó là quá rõ ràng. Ngoài ra, còn cả một nỗ lực rất lớn, chuẩn bị cực kỳ công phu không gian uống, bày trí tranh, hoa, sắp xếp vật dụng để đón khách nữa. Tất cả những công phu, tinh tế ấy, không được nói ra, thậm chí còn cố gắng làm cho nó như là không có sự sắp xếp trước nào cả. Nhưng khi khách đến uống trà thì phải "cảm" được nỗ lực đấy của chủ nhà, "cảm" được những tình cảm, sự công phu chuẩn bị của chủ nhà dành cho mình. "Đạo" có lẽ chính là sự giao tiếp tinh thần chủ - khách ẩn chứa như vậy.

Với sự rèn luyện quy trình và lễ nghi, người Nhật giao tiếp với nhau chữ đạo, sự thuần khiết tinh thần với nhau.

Soul -connected. Trà thảo dược ở Shibuya thật ngon.

Business ở Nhật Bản...

Gần 4 năm trước, khi quyết định làm việc với thị trường Nhật Bản, tôi mong muốn một điều, được học điều gì mới lạ so với những gì tôi có được trong 2 năm sống và làm việc tại London, UK. Muốn đặt mình vào trong những môi trường khác lạ, muốn bản thân mình bị Đông hóa (Easternized) sau khi đã bị Tây hóa (Westernized).

Tháng 5.2008, tôi chính thức quyết định sang Nhật, bắt đầu làm việc lâu dài thay vì những chuyến công tác dài ngày Việtnam - Nhật Bản trước đây.

Cũng vì thế, thú thực, tôi bắt đầu ở Nhật không phải là chỉ để làm business. Tôi đến sống cuộc sống Nhật. Ngày đầu tiên chính thức chuyển sang Nhật làm không phải là một ngày làm việc tại văn phòng. Đó là một ngày nghỉ cuối cùng của một kỳ lễ dài, tôi lang thang chơi và làm quen không khí cuộc sống ở đây.

Ở Nhật, làm business tức phải chấp nhận văn hóa của Nhật, thứ văn hóa ngấm sâu trong từng bộ comple hối hả di chuyển trên những chuyến tầu chật cứng người giờ tan tầm. Đối với riêng tôi, văn hóa Nhật phải trở thành yếu tố trọng tâm số một trong mọi bước tiến hành business ở đây.

Trước đây tôi chỉ hiểu rằng: đối lập với trắng là đen. Thời gian là tiền bạc và ngược lại, tiền bạc là thời gian (opposite of white is black, time is money and money is time). Đó là Tây học.

Ở Nhật, ngược với trắng không phải là đen mà là đỏ. Khái niệm thời gian = tiền bạc cũng khác hẳn.

Hiện giờ, ngay trong thời điểm khủng hoảng tài chính toàn cầu này, hình như chế độ lãi suất về zero đang được Bank of Japan kêu gọi thiết lập lại. Đủ để hiểu, cái giá của việc mượn tiền của người Nhật khác hẳn với phần còn lại của thế giới. Gần mười năm nay, ở Nhật, thời gian không hẳn, thậm chí không thể là tiền bạc khi lãi suất cho vay của Ngân hàng chỉ là xấp xỉ với con số không tròn chĩnh, người gửi tiền tiết kiệm thì mất tiền chi phí để duy trì hệ thống ngân hàng, giữ tiền cho họ. Tín dụng dồi dào như vậy, liệu có cần thật nhanh để ký hợp đồng, hoàn thành hợp đồng để có tiền trả lãi ngân hàng, hoặc chí ít kiếm ít lãi cho vay khi gửi tiền vào ngân hàng hay không? Ở Việt Nam thời điểm này, tiền cho vay lãi suất dù đã giảm ~ 30% so với lúc cao điểm thì cũng vẫn là hơn 12% / năm đấy.

Handcock - Siêu nhân cái bang... (who care?)

Cuối tuần, mượn được DVD phim Handcock mới ra. Không skype nữa, xem phim thôi. Đã mấy tháng rồi không được xem phim. Who care? Ai mà đi quan tâm đến việc tớ đã lâu rồi không phim đâu? Link film đây: http://www.hancock-movie.com/. Phim đang công chiếu tại rạp, DVD này thì rõ ràng là lậu, quay trộm mang ra rồi. Từ Việt Nam mang sang Nhật đấy.

Siêu nhân lang thang, không già, không tuổi tác, đạn bắn không thủng, sức mạnh vô địch, kiểu muốn chết cũng không thể nào chết được, bất lực với việc không thể tàn phá cơ thể của bản thân mình. Chuyện không khác gì mấy với cảnh cụ già 80 lấy cô vợ trẻ tròn 20 tuổi ấy. Ừ,đúng là không khác mấy...

Siêu nhân là thế, nhưng hóa ra lại có đôi. Thế mới là phim Mỹ. Vợ siêu nhân, cũng là một siêu nhân, sức mạnh như nhau, chẳng già được, chẳng chết được, dao đâm cũng không thủng được. Nhưng vợ siêu nhân này trốn chạy trong vai người vợ đảm của 1 anh chàng bảnh bao, và 1 cậu con riêng kháu khỉnh.

Mà who care? Siêu nhân có cặp thì cũng là bình thường. Thế mới là phim Mỹ.

Tất nhiên là cặp này yêu nhau rồi, nhưng anh chồng siêu nhân Handcock thì bị mất trí nhớ, thế mới lạ. Đã là siêu nhân nhưng vẫn bị mất trí nhớ, quên cả vợ mình từ hơn tám chục năm trước.

Nhưng số phận cứ run rủi, hút 2 người siêu nhân xa cách này lại với nhau dù có cố ý trốn chạy. Bình thường thì sẽ được gọi là định mệnh, là destiny, là fate, vân vân và vân vân. Nhưng siêu nhân thì phải khác. Kiểu tình yêu của họ cũng siêu phàm, sẽ không phải sự cuốn hút định mệnh bởi soul/ spirit hay gì cả mà họ nói rất rõ ràng là do physics, tạm hiểu là luật tạo hóa (vật lý) trong ngữ cảnh ấy. Thế mới hay. Thế mới là phim Mỹ, Hollywood làm, không phải phim tham dự liên hoan phim châu Á. Mà who care? Tình yêu thì có sức hút đến với nhau là chuyện bình thường, đặt tên gọi là do cái gì mà chẳng vẫn sẽ là như thế.

Tình yêu có sức hút như vậy nhưng 2 siêu nhân suýt chết khi ở gần nhau. Thì ra, ở gần nhau, họ sẽ trở thành những người bình thường. Chạm mặt chốc lát không sao, đánh nhau tan nát cả một góc thành phố lớn cũng không sao, nhưng ở với nhau càng lâu, sức mạnh siêu nhân càng triệt tiêu đi, càng nhanh trở thành người bình thường. Khi đó, thì who care? Ai quan tâm đến việc siêu nhân khi không còn là siêu nhân nữa?

Hóa ra, triết lý Mỹ là vậy, tình yêu ở gần nhau thì dù có siêu phàm cũng trở thành bình thường, giống bao người khác. Siêu nhân sẽ là quá khứ, sẽ có thể già, có thể chết, có thể bị đạn bắn thủng. Nói cách khác, siêu nhân yêu cũng sẽ giống người thường thôi. Cái này không giống phim Mỹ, giống phim Á Châu hơn nhỉ? Nhưng who care? Ai quan tâm đến việc phim Mỹ nhưng giống phim Á Châu đâu?

Tình yêu đòi hỏi hy sinh? Vợ siêu nhân sắp chết, siêu nhân lại phải đi thật xa vợ mình để sức mạnh siêu nhân dần dần trở lại, để cuộc sống trở lại với người vợ. Hóa ra tình yêu đòi hỏi hy sinh cho nhau, hy sinh chính cái biểu hiện rõ rệt nhất của tình yêu (luôn ở bên nhau, luôn luôn kết nối, connecting) để cho nhau sự sống... Người vợ siêu nhân lại đi bên cạnh anh chồng bảnh bao và đứa con riêng của anh ấy, được hưởng một cuộc sống của một người vợ bình thường. Handcock lại trở lại cuộc sống lang thang với những chinh phục mới của mình.

Thôi không skype nữa, không connect, không kết nối tâm hồn xa xôi nữa. Vì một cuộc sống thật, tốt đẹp hơn cho các tâm hồn. Destiny đấy. Mà quan trọng là who care?

Đành ngồi xem phim khác để không connect. Mà thôi, không xem nữa. Who care? Ai mà đi quan tâm việc tớ không connect mà ngồi xem phim đâu?

What is Wabi-sabi (わびさび)?

Trong một lần nomunication (nomu[のむ] = uống, ghép với com-munication ) với mấy bác khách hàng, tôi được dạy một từ mới wabi-sabi. Một quan điểm nghệ thuật khi nhìn về cuộc sống và vạn vật trong nó. Một ý tứ thật đẹp.

Có người cho rằng, Wabi-sabi là cách tôn trọng sự thật bằng cách nhìn nhận vẻ đẹp của sự không hoàn hảo, cái cố hữu của tự nhiên, chấp nhận vòng quay tạo hóa của phát triển, mục nát và chết của muôn vật. Nghe đâu cũng có nguồn gốc triết lý từ đạo Phật annica, dukka và annita gì đó (không có gì vĩnh hằng, không có gì hoàn thiện, không có gì hoàn hảo). Trong tiếng Việt và hình như cả phương Tây (tiếng Anh) nữa, chưa có từ nào để chuyển nghĩa đầy đủ được thì phải.

Một ví dụ rất kinh điển thường được đưa ra để diễn tả vẻ đẹp của từ wabi-sabi thông qua một bầu trời sáng trăng rằm. Bầu trời trong veo, với mặt trăng tròn xoe tỏa ánh sáng bạc muôn nơi thì quả là đẹp diệu kì. Ấy nhưng nếu có một làn mây nhẹ kéo ngang qua mặt trăng tròn, che bớt đi phần nào sự tròn trịa hoàn hảo ấy, mờ nhạt ánh trăng 1 chút thì còn tạo ra xúc cảm đẹp trong lòng người nữa. Cái đẹp thứ hai đấy chính là wabi-sabi, đời thường, dân dã và đáng yêu hơn nhiều.

Tôi cứ tự hỏi mình có cái gì hoàn hảo mà đẹp được không nhỉ?
 

Tokyo tattoo và 48

Hôm nay tôi đi công tác Tokyo. 4.30 am sáng đã dậy, ăn sáng rồi lục tục đi 3 ga, để chuyển tầu tại Shin-Osaka lên Shinkansen. Khoảng 9.00 am, đã đến văn phòng công ty tại Tokyo. Sau đó đi chào hỏi khách hàng.

Tuyến Yamanote đi qua 3 ga nổi tiếng ăn chơi, thời trang là Shibuya, Harajuku và Shinjuku. Thời trang 48 ra đời cũng là một cách thông minh mà ông bạn hàng Nhật của chúng tôi chơi chữ "mã hóa" 4 (Shi) va 8 (Hara), tức là chữ cái đầu của Shibuya và Harajuku.

Tầu tuyến này giờ nào cũng chật ních người, toàn salary men và đặc biệt giới trẻ sành điệu đi chơi mua sắm đồ. Tôi dừng mắt lại một đôi Nam - Nữ (rất rất sành điệu) đặc biệt, trên cánh tay trần của cô gái có hình xăm rất lớn, kiểu như một con rồng vờn mây. Các cụ nhà ta có câu “cơm Tàu, vợ Nhật…” xem chừng không còn đúng với bối cảnh nước Nhật ngày nay nữa rồi. Hình xăm đó cũng bắt nguồn cho 1 đoạn hội thoại rất thú vị trên chuyến tàu đó:

Em: "Xăm thế này, có người xăm tên người yêu đấy. Sau không yêu anh ấy nữa thì xóa đi làm sau được".

Anh: "Xóa được nhưng có sẹo, lại phải là sẹo, đau đấy. Hay dùng đại từ thôi, kiểu như [Tôi yêu anh ấy], thế nào cũng đúng :D"

Em: "Không được, không có ý nghĩa, với lại xăm to như thế thì không xóa được đâu???"

Anh: "Vậy thì xăm tên người yêu vào đâu đấy, để không ai nhìn thấy? Vào đâu bây giờ nhỉ? Chẳng nhẽ lại vào m***"

Tôi: "Hãy xăm trong tim ấy, chẳng phải xóa mà cũng không ai biết đâu, ngoài mình ra".

Đoản khúc đêm...

Đêm nay lại khó ngủ vì đã chót dại chợp mắt sau bữa tối. Nghĩ đến Umeshu. Rượu Umeshu của Nhật làm từ quả mai, hương lẫn vị đều dịu dàng, còn có tên là nước hoa quả có cồn, uống vào thì thấy nhẹ hơn hoặc cũng chỉ bằng với bia. Thứ nước uống này hay được gắn cho phái nữ vì đàn ông, dù có thích được chiều chuộng nhẹ nhàng nhưng luôn không muốn thừa nhận mình chỉ quen và uống được mỗi Umeshu, thay cho vài cái tên nặng đô và ấn tượng như Tequilla, Vodka, Wishky, dân tộc hơn thì có Lúa Mới 49% Hà Nội. Chắc do sợ không được khoác tấm áo choàng "phái mạnh" lên người theo nghĩa đen.

Mở tủ lạnh, làm một ngụm đã!

Tôi thích Umeshu. Có lần, cũng vào lúc chớm sáng đêm thế này, tôi tâm sự với bạn tôi rằng khi say thì tôi không chịu trách nhiệm về hành động và lời nói của mình.

Kawaii (可愛い)

Hôm nay cuối tuần, ngồi rảnh rỗi lôi ít tạp chí ra đọc, vớ ngay cuốn tạp chí phát miễn phí cho mọi người (nước ngoài) tại Osaka (tên là Kansai Scene). Tạp chí đăng bài bằng tiếng Anh nên cũng khá dễ hiểu. Nhớ lại hôm trước vừa có dùng 1 vài câu tiếng Anh để giải thích cho 1 người bạn Nhật, chợt thấy chuyển ngữ Anh - Việt của mình ko được nhạy và bén như xưa. Đành lôi ra dịch xuôi 1 phát xem sao, ôn 1 chút về ngôn ngữ mình yêu quý đang dần dần ra khỏi đầu nhường chỗ cho thứ tiếng Nhật rối rắm.

Bài viết về 1 từ rất hay dùng trong tiếng Nhật, có lẽ đã được quốc tế hóa, phải chăng cũng đến lúc vào từ điển tiếng Anh thông dụng trên thế giới được rồi.

Kawaii!!!!!

Ở Nhật Bản, những nhân vật hoạt hình ma quỷ xấu xí và nhỏ nhắn, những nhân vật khiêu gợi, mèo Kitty, ngôi sao nhạc nhẹ, những bé con, và tất cả những gì như thế đều có thể được gắn với từ kawaii.  Thông thường, kawaii được chuyển nghĩa thành kháu khỉnh ("cute") thôi thì không hoàn toàn chính xác vì không truyền tải được âm hưởng văn hóa trong nó. Vậy thì, nó là gì? đến từ đâu, và người ta nói gì về ý nghĩa cố hữu của nội tại từ "kawaii"?

Kể từ những năm 1970, kawaii ngày càng quan trọng như một vũ khí bán hàng cho ngành công nghiệp Nhật Bản. Mọi thứ từ quần áo, đồ ăn, vật dụng gia đình được trang điểm với một mô-típ "kháu khỉnh" thì có thể bán được dễ dàng hơn nhiều so với những họa tiết chỉnh chu. Điều này giải thích vì sao văn hóa kawaii lan rộng rất nhanh ở Nhật. Cho đến giờ, sau hơn 30 năm từ khi xuất hiện các sản phẩm kawaii, không ai còn nghĩ rằng đây chỉ là 1 cách marketing dùng thu hút đại chúng ngắn ngủi nữa.

Kawaii còn đang tạo riêng mình một hệ thống ngôn ngữ kèm theo: kimokawaii là một từ ghép giữa kimochiwarui (xấu xa, nổi dậy) với kawaii để chỉ các nhân vật hoạt hình ma quỷ vừa xấu xí nhưng lại vừa kháu. Từ khác thì có erokawaii, được tạo ra bằng cách cộng từ "erotic" (gợi tình) với từ kawaii. Đây chính là sức thu hút mới của kawaii, chỉ cần ghép với 1 từ khác để có thành 1 từ mới ngay được.

Theo lệ thường, các xu hướng thời trang của Nhật sẽ có thể sang Châu Âu và Mỹ sau khoảng 1 hoặc 2 năm. Ngay cả những siêu phẩm như Hello Kitty hay Doremon cũng vậy. Ngày nay, ta có thể tìm thấy rất nhiều cả sản phẩm "kháu khỉnh" của Nhật không chỉ trong các cửa hàng của Nhật mà còn cả ở trong cả các cửa hàng của châu Âu nữa. Nhưng vì sao một xu hướng văn hóa rất thịnh hành lại không được tiếp nhận ở bên ngoài Nhật Bản vậy? Liệu đây có phải là một bằng chứng cho việc văn hóa kawaii đặc trưng cho Nhật Bản và vì thế, không thể chuyển thể cho các loại sản phầm và các nền văn hóa khác?

Kawaii không thể được dịch hoàn toàn sang ngôn ngữ phương Tây được. Chẳng thể tìm được từ nào trực nghĩa tương đương với nó cả. Người ta chỉ có thể tìm thấy khi tra kawaii trong từ điển từ là hàng loạt các từ mà bản thân chúng cũng mâu thuẫn lẫn nhau (kháu, quan trọng, xinh, đẹp ...). Trong tiếng Đức, từ kawaii lại thường được dịch là süß hay niedlich hay tiếng Anh là cute, những từ chỉ hay dùng khi nói về trẻ con. Vì thế, bộ quần áo kháu khỉnh thì thường chỉ dùng cho đồ vật của trẻ con chứ không dùng cho người lớn được. Ít ra thì có thể coi là 1 lý do vì sao thời trang nước Đức chưa tiếp nhận được thời trang Kawaii từ Nhật được.

Sự đa dạng về thời trang tại Nhật Bản vốn làm kinh ngạc hầu hết các du khách phương Tây, nhưng rõ ràng quan điểm trước chủ nghĩa cá nhân và giới tính đang bị hiểu nhầm. Ai cũng có thể nhận ra được rất nhiều người Nhật Bản dành thời gian rảnh rỗi của mình trong cửa hàng sách để đọc về các tạp chí thời trang. Nếu quan sát kỹ hơn nữa về thời trang Nhật Bản dành cho các bà các cô trẻ đẹp sẽ thấy sự phân loại khá rõ ràng, và tất cả, từ 1 góc độ nào đó, thì ảnh hưởng của kawaii.

Có thể thấy 3 phong cách chủ đạo cho chị em ở lứa tuổi 15 đến 30:

Phong cách "đàn chị"（お婦系)

Từ vựng này cũng mới ra đời (oneekei), mô tả dáng vẻ trưởng thành và lịch lãm. Những màu sắc thanh nhã đi kèm với các phụ trợ bằng vàng là đặc trưng. Thông thường, chị em lứa tuổi 20 trở lên thì chuộng mốt này. Sinh viên cũng có vẻ như sẵn sàng thay đổi toàn bộ tủ quần áo của mình trong thời gian nghỉ học kỳ trước khi bước vào năm thứ 4 đại học.

Nữ tính (ギﾔル系)

Màu bóng bảy, phụ trợ cuốn hút, cùng với kiểu tóc ấn tượng là đặc trưng của phong cách này. Thông thường thì được dùng trong buổi tiệc tùng nhưng cũng có thể thấy ở các sinh viên hay những người làm nghề tự do (freeta). Xu hướng "erokawaii" dựng ra một ca-ta-lô mới cho phong cách này.

Thông tục (カジユアル系)

Bản thân từ này cũng đã giải thích lên phong cách của nó rồi - giầy thể thao, quần jean và áo phông chui đầu rộng với màu sắc nghiêm chỉnh.

Trên đây là toàn bộ 3 quy tắc chính trong phong cách thời trang của phụ nữ Nhật Bản. Mỗi phong cách sẽ có tạp chí riêng và các cửa hàng lớn riêng biệt, thậm chí là cả 1 tầng riêng trong siêu thị. Ngay cả giới mày râu cũng nhận ra được sự khác biệt đó. Điều này chứng tỏ thời trang Nhật không phải sự thể hiện của từng cá nhân mà cũng có thành tập hợp theo các phân khúc.

Khi hỏi một ai đó về nguồn gốc của các phái sinh kawaii ngày nay, tất cả mọi người đều đã trả lời là có từ một cô ca sĩ nổi tiếng của Nhật Bản Koda Kumi. Rất nhiều tạp chí tại Nhật đều đăng ảnh Kumi lên trang bìa dưới tiêu đề  "Kumi - phong cách độc lập, kháu khỉnh, sexy và  vô cùng gợi tình" (強さも、セクシーさも、かわいさも自由に表現する")

Tất nhiên, ngay cả những hợp nghĩa mới cũng không thể chuyển đổi đầy đủ sang được văn hóa phương Tây. Đặc biệt "sexy" và "kawaii" bởi vì khi đó kawaii thì luôn bị liên tưởng tính trẻ con,và dẫn đến mọi người hiểu nhầm sang phong cách thời trang Lolita. Lolita hiển nhiên không thể cùng một trường phái ý tưởng của phong cách erokawaii được.

 

Một mặt, ta có thể xem đây là một cuộc cách mạng trong thời trang Nhật Bản. Mới chỉ cách đây ít lâu, việc phụ nữ để lộ quá nhiều thân thể và mặc các nội y, sử dụng các đồ phụ trợ ấn tượng bị coi là lộ liễu nên xu hướng hiện tại cần được hiểu như là 1 bước tiến rồi. Mặt khác, có nên đặt thành câu hỏi khi những thiếu nữ trẻ chỉ chạy theo một kiểu thời trang như vậy bởi vì họ muốn mặc như thế.

Tạp chí cho phụ nữa thường có một mục cho giới mày râu bình phẩm về những phong cách mà họ ưa thích, qua đó cho thấy phụ nữ Nhật rất quan tâm đến ý kiến của phía bên kia.

Có thể còn có rất nhiều trường phái kawaii, nhưng so với những thiết bị trò chơi điện tử đời mới nhất, bình đẳng và cá nhân hóa còn cần nhiều thời gian hơn nữa để lan tỏa khắp cả nước.

(Sina Umi Wagner - Tranh minh họa: Yoko)

Source: http://www.kansaiscene.com/2008_04/html/culture.shtml

Geisha in Osaka - 大阪の芸者

Tôi bắt đầu cuộc sống lâu dài của mình tại Nhật chỉ với 1 công việc của công ty mà hành trang về văn hóa ở Osaka gần như không hề biết gì vì ngôn ngữ đang còn là 1 rào cản lớn cho tôi. Tuy nhiên, khi đã có mong ước khám phá thì kiểu gì mà chẳng làm được.

Tôi sống gần con phố mua sắm có mái che sầm uất và dài nhất ở Osaka (và có thể nói là dài nhất Nhật Bản cũng được) - Nó gọi là Tenjinbashi Shotengai（天神橋 商店街）.

Tình cờ hôm vừa rồi đi làm về sớm, khoảng 19.00 thấy một bộ Kimono lướt qua đường , đi ra từ 1 chiếc xe sang trọng, buột miệng thốt lên Geisha à...

"Nhưng thực ra Geisha thì mặt phải trắng toát cơ. Mặc Kimono thôi anh ơi", cô bé đi cùng đáp lại.


(ảnh chỉ có tính chất minh họa - Maiko) :D

Nhưng đúng là Osaka và Kyoto rất nổi tiếng về Geisha, một nét truyền thống trong văn hóa của Nhật. Ở khu vực này, người ta gọi Geisha là Geiko, tiếng Việt thì không biết tìm từ gì cho thích hợp, chắc chỉ có từ kỹ nữ có thể phản ánh được đúng nhất nhỉ?
Theo định nghĩa thì Geiko chính là những chuyên gia giải trí, rất giỏi cầm - kỳ - thi - họa, đặc biệt tiếp chuyện với khách đến vô cùng tận được.

Tôi từng đến Kyoto, ở đó nhiều lần, ghé qua Gion vài lần. Gion - Kyoto vốn vẫn được coi là cái nôi của Geisha tại Nhật, Geisha chính thống. Ờ thì ở Osaka cũng là chính thống đấy, nhưng cộng đồng Geiko ở đây đặc biệt hơn, họ nói tiếng vùng thổ ngữ Osaka.
Có 4 khu vực khá lớn ở Osaka, mà mọi người sẽ có thể hay bắt gặp Geiko. Đó là Shinmachi, Horie, Nanchi và Kitashinchi. Kitashinchi thì rất gần chỗ tôi ở, chỉ cách 1 ga nếu đi Tozai line (mất khoảng 3 phút) hoặc là đi bộ thì tối đa cũng chỉ 15 phút. Kitashinchi thì rất nổi tiếng với các nightclubs, quán bar đêm, nhưng lại không phải là nơi tập trung của giới trẻ như Nanchi mà chủ yếu dành cho các business men đến giải trí, nhậu nhẹt với các khách hàng của mình . (Tất nhiên, trẻ nhưng có tiền thích làm businessmen thì vẫn đến được). Tôi lục lọi thông tin một chút trên internet thì được biết ở đây chính là cộng đồng Geisha lớn nhất trong 4 khu vực của Osaka với 15 kỹ nữ, còn Nanchi chỉ có 6 nhưng tập trung tiếp khách vào 1 nhà (gọi là trà quán - teahouse - 茶屋). Ngoài ra, lệ thường là các Geiko thường sống với nhau vào 1 cùng 1 nơi(Oki-ya 置屋) và chỉ có 1 bà cô già Obachan trông nom, chăm sóc thôi, tuyệt đối không có đàn ông sống ở đó (lý thuyết thì là thế, ko biết giờ thì thế nào rồi).

Để trở thành Geiko thì cũng phải mất tầm hơn 5 - 7 năm. Mới vào thì chỉ học việc, pha trà , điếu đóm cho các cụ thôi. Lúc đó thì gọi là Maiko. Rồi được nâng cấp dần dần thông qua cách cuốn tóc và độ dài của ống tay áo kimono. Ngoài ra còn có cái gì đó liên quan đến áo choàng ở lưng nữa do người bạn đi ngồi với geisha kể lại, tôi cũng ko nhớ rõ nữa. Khi chuyển ngữ sang Kỹ nữ Geisha và trước khi có sự ra đời của bộ phim và sách dịch Hồi kí một Geisha (Memoirs of a Geisha), thì ở Việt Nam thường coi Geisha là một đạo gì đó rất cao quý (ít ra là tôi từng gặp người nghĩ như vậy). Đến giờ thì cũng hiểu ra phần nào nhưng vẫn có người thì thái quá, coi Geisha không khác gì gái bán hoa, đứng đường, là "cái mâm sống" phủ đầy sashimi (cá tươi xát lát ăn sống luôn) để phục vụ các thực khách có dục tính "tao nhã" và một túi tiền nặng trĩu.

Tôi không đồng ý với cả 2 quan điểm thái quá như vậy. Tôi coi đó là một nét văn hóa của xã hội bị gò bó bởi nhiều lễ nghi như Nhật Bản và cũng bình thường như bao điều khác trong cuộc sống.

Phải xin trích lại với các bạn về sự khác nhau cơ bản giữa kỹ nữ và gái bán hoa trong văn học mà có lần tôi đọc ở đâu đó của 1 nhà văn trẻ, cũng lâu lâu rồi trên mạng. Chắc không vô ích để hiểu về chuyện kỹ nữ khác với gái bán hoa, mà ta còn hay gọi là đĩ, điếm, nói thế nào nhỉ? Cái khác nhau ở đây cũng giống như là khác nhau giữa cướp biển và ăn cắp vặt ấy. Cướp biển thì lấy nguyên cả con tàu, trong khi ăn cắp vặt chỉ nhặt nhạnh vài thứ lẻ tẻ người đời hở ra ngoài. Gái bán hoa thì mang thân mình đổi lấy vài xu lẻ trong khi kỹ nữ thì lột trần những người đàn ông và xé trái tim họ làm hàng trăm ngàn mảnh.

Ngẫm cũng thấy đúng cho thân phận kỹ nữ như Geisha ( hay Geiko) ở xứ Phù Tang này.